روز عاشورا یک روز با جهانی از حقایق الهی است که لحظه لحظه آن تصاویر زیبایی از حماسه، وفاداری و عدالت‌خواهی از یک سو و از سوی دیگر نمایش اوج پلیدی های ناشی از ظلم و بی‌عدالتی است.

دکتر سعید رضا عاملی – استاد گروه ارتباطات و مطالعات جهانی و عضو فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

نهضت امام حسین علیه السلام نفوذ فراگیری در میان همه مسلمانان و همه انسان های آزادی‌بخش و عدالت دوست در جهان داشت و در واقع خداوند نهضت او را جاودانه و جهانی نمود.

حیات عدالت و مرگ ظلم و بی عدالتی عمیقا تحت الشعاع نهضت امام حسین علیه السلام است.تاریخ ایران عزیز طی نزدیک به 1400 سال گذشته همواره متاثر از نهضت امام حسین علیه السلام بوده و علت اصلی شکل گیری نهضت امام خمینی (ره ) و پیروزی انقلاب اسلامی و شکل گیری اقتدار حماسی ایران در جنگ تحمیلی و جنگ دوم و سوم و صلابت و شهادت رهبر شهید حضرت آیت الله العظمی سید علی خامنه ای و مکتب فکری آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای الهام گرفته از حماسه حسینی بوده و در ادامه این مسیر سخن اصلی و پیام اصلی “هیهات من الذله “حضرت سیدالشهدا است.

جهان استکبار این حقیقت ماندگار را درک نمی‌کند که منش و حماسه امام حسین علیه السلام عنصر کانونی هویت ایرانی است و بر این اساس مبارزه با ظلم، امری فراگیر و ماندگار برای همه عصرها و برای همه نسل ها است. در عین حال بسیاری از محققین روشن‌بین و آزادگان جهان بر اهمیت کانونی نهضت امام حسین علیه‌السلام تاکید می‌کنند.

به سه نمونه ناظر بر عظمت و جهانی بودن نهضت امام حسین علیه السلام تاکید می شود.آنتوان بارا نویسنده و محقق مسیحی وسوری که کتاب او به چندین زبان پر مخاطب جهانی ترجمه شده، با تحقیقات گسترده خود بر این مهم تاکید کرد که حضرت حسین (ع) متعلق به همه جهان است.

بارا می‌گوید: «حسین (ع) در قلب من جای دارد. حسین (ع) متعلق به شیعیان یا مسلمانان نیست، بلکه متعلق به تمام جهان است؛ چرا که او “وجدان ادیان” است» .

او در کتاب خود با عنوان «حسین در اندیشه مسیحیت»، شباهت‌های زیادی میان شخصیت حسین (ع) و حضرت مسیح (ع) یافته و معتقد است که هر دو، قیام‌کننده علیه ظلم و ستم بوده‌اند .

مهاتما گاندی در مورد امام حسین (ع) و یاران با وفاری او می گفت: تحسین من از فداکاری نجیبانه امام حسین (ع) به عنوان یک شهید فراوان است، زیرا او مرگ را برای خودش، پسران و کل خانواده اش پذیرفت، اما تسلیم مقامات ناعادلانه نشد.

اگر هند بخواهد یک کشور موفق باشد باید در مسیر امام حسین (ع) گام بردارد.اگر من یک ارتش مانند 72 سرباز حسین یعنی با همان میزان اخلاص و رشادت داشتم ، در 24 ساعت آزادی هند را کسب می کردم.

آنه‌ماری شیمل، شرق شناس آلمانی ضمن ابراز همدردی با امام حسین (ع) و نکوهش یزید، امام حسین را “بزرگ‌ترین شهید اسلام” نامیده و آن را الهام‌بخش جنبش‌های آزادی‌خواهانه جهان دانسته است.

روز عاشورا یک روز با جهانی از حقایق الهی است که لحظه لحظه آن تصاویر زیبایی از حماسه، وفاداری و عدالت‌خواهی از یک سو و از سوی دیگر نمایش اوج پلیدی های ناشی از ظلم و بی‌عدالتی است.

: چند نکته قابل توجه است

یک : روز عاشورا امام حسین علیه‌السلام به همراه جلوه‌هایی با عظمتی از خانواده خود از شش ماهه خود علی اصغر گرفته تا شبیه‌ترین انسان‌ها به پیامبر گرامی اسلام یعنی فرزند نوجوانش علی اکبر و همچنین به همراه علمدار و پرچم‌دار کربلا حضرت ابوالفضل العباس و فرزندان زینب (سلام الله علیها) و یادگاران برادرش امام حسن علیه السلام که در مجموع 17 نفر از اهل بیت عصمت و طهارت و همچنین به همراه یاران و اصحاب وفادار خود که هر کدام از جنس وفاداری و خلوص و روحیه مبارره با ظلم بودند، یارانی همچون حبیت بن مظاهر، مسلم‌ بن عوسجه و زهیر بن قین، حاضر بودند هزار بار درراه امام حسین علیه السلام کشته و دوباره زنده شوند و هزار باره این امر تکرار شود.

دو : وفاداری از جنس تولی که عمق عاشقی نسبت به خدا و اولیاء خدا را به نمایش می گذاشتند و دشمنی با ظالمینی که برای امر دنیا و علیرغم شناخت نسبت به حقانیت امام حسین علیه السلام پشت به ولی خدا و رو به دنیا کردند، در میان یاران امام علیه السلام موج می‌زد..

سه : در آغاز روز عاشورا، پس از نماز صبح، امام حسین (ع) با یاران خویش سخن گفت و سپس در برابر سپاه دشمن، خطبه‌ای خواندند که در آن، ابعاد توحیدی نهضت خود را در قالب مناجات با پروردگار برجسته کرد: از حضرت صادق(علیه السّلام) روایت شده که این دعا را خواند:

{ اللّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِي فِي كُلِّ كُرْبَةٍ، وَأَنْتَ رَجائِي فِي كُلِّ شِدَّةٍ، وَأَنْتَ لِي فِي كُلِّ أَمْرٍ نَزَلَ بِي ثِقَةٌ وَعُدَّةٌ، كَمْ مِنْ كَرْبٍ يَضْعُفُ عَنْهُ الْفُؤادُ، وَتَقِلُّ فِيهِ الْحِيلَةُ، وَيَخْذُلُ عَنْهُ الْقَرِيبُ وَالْبَعِيدُ، وَيَشْمَتُ بِهِ الْعَدُوُّ، وَتُعْيِينِي فِيهِ الْأُمُورُ أَ نْزَلْتُهُ بِكَ، وَشَكَوْتُهُ إِلَيْكَ راغِباً فِيهِ عَمَّنْ سِوَاكَ فَفَرَّجْتَهُ وَكَشَفْتَهُ وَكَفَيْتَنِيهِ، فَأَنْتَ وَ لِيُّ كُلِّ نِعْمَةٍ، وَصاحِبُ كُلِّ حاجَةٍ، وَمُنْتَهَى كُلِّ رَغْبَةٍ، فَلَكَ الْحَمْدُ كَثِيراً، وَلَكَ الْمَنُّ فاضِلاً.}

خدایا تویی مورد اطمینان من در هر اندوه شدید و تویی امید من در هر سختی و تویی مورد اطمینان و ذخیره‌ام در هر امری که بر من فرود آمد، چه بسیار اندوه شدیدی که دل از آن ناتوان می‌شود و چاره در آن کم می‌گردد و خویش و بیگانه به آن کمک نمی‌دهد و دشمن به خاطر آن زخم‌زبان می‌زند و کارها در آن خسته‌ام می‌کند، آن را به درگاه تو آوردم و از آن به تو شکایت نمودم، از غیر تو در آن رو گرداندم، پس آن را گشودی و برطرف کردی و مرا از آن کفایت نمودی، پس تویی سرپرست هر نعمت و صاحب هر حاجت و نهایت هر رغبت، ستایش بسیار تو راست و احسان فزون تو راست.ر پیشامدی ذخیره و پشتیبان منی (قمی، 1382)

چهار : سپس امام (ع) پس از حمد و ثنای الهی، با یادآوری جایگاه والای خویش در میان مسلمانان، از آنان خواست تا درباره حقانیت دعوتش بیندیشند. ایشان با اشاره به نسبت خویش با پیامبر (ص) و یاران بزرگ ایشان، حجت را بر همگان تمام کردند و فرمودند:

أَلَا وَ إِنَّ الدَّعِيَّ ابْنَ الدَّعِيَّ قَدْ رَكَّزَنِي بَيْنَ اثْنَتَيْنِ: بَيْنَ السَّلَّةِ وَ الذِّلَّةِ، هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ –

«آگاه باشید که این ناپاک، پسر ناپاک (عبیدالله بن زیاد)، مرا میان دو کار مخیر کرده است: میان کشته شدن با شمشیر و پذیرش ذلت. چه دور است از ما ذلت و خواری!

– هیهات منا الذله در پیکره زمان پیچید و نمادی از مبارزه با ظلم و دوری از ظالمان شد (قمی، 1382)5.

سپس امام با زبان انذار و اندرز خطاب به سپاه دشمن فرمودند:

يَا عِبَادَ الْأَمَةِ، وَ أَحْزَابَ الْأَحْزَابِ، وَ تَرَكَةَ الْكِتَابِ، وَ نَاكِثِي الْعُهُودِ –

ای بندگان (زاده‌شده از) کنیزان، ای احزاب گوناگون، ای رهاکنندگان کتاب خدا و ای پیمان‌شکنان –

آتُرِيدُونَ أَنْ تَقْتُلُونِي وَ تَنْتَهِكُوا حُرْمَتِي؟ أَ لَسْتُ ابْنَ بِنْتِ نَبِيِّكُمْ، وَ ابْنَ وَصِيِّهِ – آیا می‌خواهید مرا بکشید و حرمت مرا بشکنید؟ مگر من پسر دختر پیامبر شما و پسر وصی او نیستم؟ (ابومخنف، 1342).

6. روز عاشورا امام حسین علیه السلام در سمت راست سپاه، زهیر بن قین و در سمت چپ حبیب بن مظاهر را قرار داد.

پرچم و علم سپاه را به دست حضرت ابوالفضل العباس سپرد و خود امام در قلب سپاه قرار گرفت. این نوع چینش سپاه تصویر زیبای قرار گرفتن رهبر شهید ما در قلب سپاه مقابله با آمریکای ظالم و اسرائیل خبیث را تداعی می‌کند.

این امر بیان کننده این حقیقت است که امام در صحنه مبارزه نمی تواند در حاشیه قرار گیرد، بلکه هم به اقتضاء عدالت و هم به ضرورت راهبرد تهاجمی و دفاعی یک ضرورت قطعی است.

در این روز عاشورای حسینی با دلی پر از نفرت از دشمنان حسین بن علی و البته در این روزگار با دلی پر از نفرت و بیزاری از ترامپ ملعون و ناتانیاهو کودک کش که قاتل امام شهید ما آیت الله العظمی خامنه و اهل بیت ایشان و کودکان و مظلومان این سرزمین بودند، فراز هایی از زیارت عاشورا را با صدایی رسا ابراز می‌کنیم:

وَ لَعَنَاللَّهُ اُمَّةً دَفَعَتْکُمْ عَنْ مَقامِکُمْ و َاَزالَتْکُمْ عَنْ مَراتِبِکُمُ الَّتی رَتَّبَکُمُ اللَّهُ فیها

و خدا لعنت کند مردمی را که کنار زدند شما را از مقام مخصوصتان و دور کردند شما را از آن مرتبه هائی که خداوند آن رتبه ها را به شما داده بود

و َلَعَنَ اللَّهُ اُمَّةً قَتَلَتْکُمْ وَ لَعَنَ اللَّهُ الْمُمَهِّدینَ لَهُمْ بِالتَّمْکینِ مِنْ قِتالِکُمْ

و خدا لعنت کند مردمی که شما را کشتند و خدا لعنت کند آن مردمی را که از امرای‏ ظلم و جور برای کشتن شما تمکین و اطاعت کردند

بَرِئْتُ اِلَی اللَّهِ وَ اِلَیْکُمْ مِنْهُمْ وَ مِنْ اَشْیاعِهِمْ وَ اَتْباعِهِمْ وَ اَوْلِیاَّئِهِم

بیزاری جویم بسوی خدا و بسوی شما از ایشان و از پیروان و دنبال روندگانشان و دوستانشان

یا اَباعَبْدِاللَّهِ اِنّی سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَکُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَکُمْ اِلی یَوْمِ الْقِیامَةِ

ای اباعبداللّه من تسلیمم و در صلحم با کسی که با شما در صلح است و در جنگم با هر کس که با شما در جنگ است تا روز قیامت ما جان فدای حسینیم

کتابنامه منابع قمی، حاج شیخ عباس (1380) زندگانی امام حسین علیه السلام: واقعه دلخراش کربلا ، تهران، موسسه مطبوعاتی حسینی.ابو مخنف، لوط بن یحیی(1342) کتاب مقتل الحسین (حسن غفاری، مصحح). قم: چاپخانه علمیه.

Schimmel, A. (1986). Karbala and the Imam Husayn in Persian and Indo-Muslim literature. Al-Serat, Vol XIIThe Collected Works of Mahatma Gandhi (1917-1919), Vol 13, Letter #395, Pg 518, Publications Division, Ministry of Information & Broadcasting, Government of India