ضرورت تعمیق فرهنگ امنیت

محمد قنبری

امنیت به معنای حفظ آرامش و جلوگیری از تهدیدات و خطرات برای افراد، جوامع و کشورها است. امنیت شامل محافظت از جان، مال، اطلاعات و حریم شخصی در برابر خطرات احتمالی است. اهمیت امنیت در این است که به افراد و جوامع اجازه می‌دهد با احساس آرامش و اطمینان به زندگی خود ادامه دهند و از حقوق و آزادی‌های خود به صورت ایمن استفاده کنند.

معنا و مفهوم امنیت چیست؟در فرهنگ لغت دهخدا، امنیت به معنای “بی خوفی و امن” تعریف شده است و نشان از حالتی دارد که فرد در آن دچار ترس و نگرانی نشود. به‌طور کلی، امنیت (security) به معنای “حالت یا شرایطی است که در آن فرد یا جامعه از خطرات و تهدیدها در امان باشد”. این تعریف ساده به ما نشان می‌دهد که امنیت ارتباط مستقیمی با رفع تهدیدات و خطرات دارد. با این حال، مفهوم امنیت به مرور زمان پیچیده‌تر و چندبعدی شده است.امنیت را می‌توان در دو بخش اساسی مورد بررسی قرار داد:امنیت ذهنی: به معنای احساسی از آرامش و اعتماد به این که هیچ تهدید جدی و فوری وجود ندارد.امنیت عملی: به معنای تدابیری که در واقعیت برای جلوگیری از تهدیدات به کار گرفته می‌شود.در حقیقت، امنیت یک پدیده پویاست که با تغییرات اجتماعی، فناوری و فرهنگی تغییر می‌کند. به عنوان مثال، امروزه بحث امنیت اجتماعی به عنوان یکی از جدیدترین و مهم‌ترین ابعاد امنیت مطرح شده است که دهه‌های گذشته چندان مورد توجه قرار نمی‌گرفت و مفهومی نداشت.

امنیت عمومی به معنای ایجاد شرایطی است که جامعه به‌طور کلی در برابر تهدیدات محافظت شود. این نوع امنیت به دولت‌ها و نهادهای عمومی مرتبط است که با استفاده از قانون و نیروی پلیس نظم را در جامعه برقرار می‌کنند. بسیاری از دولت‌ها سیاست‌های خود را بر اساس این ایده که شکل می‌دهند باید از رفاه جسمانی مردم حفاظت کرد. آن‌ها اغلب بر مبارزه با جرم و جنایت تمرکز می‌کنند تا به اعضای جامعه احساس امنیت بدهند و افرادی را برای نقش‌هایی مانند پلیس و پاسخ‌دهندگان به فوریت‌های پزشکی استخدام می‌کنند. جرایم عمومی، تروریسم، شورش‌ها و دیگر تهدیدات جمعی می‌توانند امنیت عمومی را به خطر بیندازند و به همین دلیل، نیروهای امنیتی و دولتی به دنبال ایجاد سازوکارهایی برای محافظت از جامعه در برابر این تهدیدات هستند.

امنیت اجتماعیبه‌طور بنیادی، انسان‌ها موجوداتی اجتماعی هستند و برای احساس امنیت روانی، به فضایی از امنیت اجتماعی نیاز دارند. امنیت اجتماعی به معنای ایجاد شرایطی است که افراد جامعه بتوانند بدون نگرانی از تهدیدات اجتماعی زندگی کنند. تهدیدات اجتماعی می‌تواند شامل فقر، بیکاری، نابرابری‌های اقتصادی، یا حتی بی‌عدالتی اجتماعی باشد. امنیت اجتماعی یک جامعه قوی و همبسته ایجاد می‌کند که در آن همه افراد به خدمات اولیه مانند بهداشت، آموزش، و مسکن دسترسی دارند.دولت‌ها با اجرای سیاست‌های اجتماعی مناسب می‌توانند امنیت اجتماعی را برای جامعه خود تقویت کنند. ارائه بیمه‌های اجتماعی، ایجاد فرصت‌های شغلی، و کاهش نابرابری‌های اقتصادی از جمله راهکارهایی هستند که برای تقویت امنیت اجتماعی می‌توان به کار گرفت.

پایه های اصلی ایجاد امنیت، مردم هستند. این پایه‌ها با آموزش و مشوق های دائمی و به روزشونده، تقویت و در طول زمان برای نسل های پی در پی، نهادینه می شوند.هر دستگاهی در جامعه وظایفی دارد مثلا:۱. قوه قضائیه با ارسال پیامک های انبوه یا تولید سریال هایی با محوریت جرائم و تخلفات ‌و محاکم قضائی ۲. پلیس با توزیع محتوای آموزش های امنیتی و … ۳. نهادها و سازمان های امنیتی با روش های متعدد اطلاع رسانی و آموزش عمومی ۴. آموزش و پرورش یکی از مهم ترین پایه های آموزش های امنیتی به دانش آموزان و انتقال این مفاهیم به خانواده هاست۵. صدا و سیما به عنوان گسترده ترین رسانه با نفوذ بالا و عمیق می تواند مبداء تأثیرات شگرفی در این حوزه باشد۶. بخش های فرهنگی هنری شهرداری ها، از نزدیک با مردم مرتبط هستند و در لبه ی ارتباطی قرار دارند۷. مجامع علمی برای تولید دانش امنیتی بایستی فعال شوندو …

چه آموزش هایی لازم است؟ – مفهوم شناسی امنیت- حریم شناسی – لزوم خودمراقبتی – استفاده بجا از ابزارهای امنیتی – استانداردهای جهانی امنیت اجتماعی- ثمرات امنیت- اطلاع رسانی امنیتی به دستگاه های متولی- مسائل اطمینان آفرین مثل پدافند غیرعامل- مهارت های امنیتی فردی، اجتماعی – وظایف شرایط بحران (امداد و نجات و …)- عملیات های روانی و تکنیک های مرتبط – رفتارشناسی امنیتی عمومی- ایفای نقش های امنیتی – امنیت در خانه و خانوادهو …

نتیجه گیری: سرعت وقایع امنیتی در کشور ما، مؤید ضرورت ایفای نقش موثر دستگاه های متولی امنیت را برای توسعه آموزش های امنیتی در جامعه است و لازم است سهم مسئولیت های اجتماعی دستگاه های امنیتی و فرهنگی در این حوزه افزایش یابد.مردمی کردن امنیت، جز با ارائه خدمات آموزشی مفید امنیتی و پر سود از طریق هم افزایی دستگاه های متولی حاصل نمی شود.به امید فرداهایی بهتر

منبع: فارس